محمدرضا حسینا، رئیس مجمع فعالان اقتصادی، در گفت‌وگو با خبرنگار تازهای اقتصاد با اشاره به تصمیم بانک مرکزی برای عرضه ۲ میلیارد دلار ارز به مردم گفت: اصل موضوع این است که معادل ۲ میلیارد دلار نقدینگی از کف بازار جمع‌آوری شود. با توجه به اینکه کل نقدینگی موجود در بازار حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود، عرضه این میزان ارز و جمع‌آوری ریال از بازار می‌تواند اثر قابل توجهی بر مدیریت نقدینگی داشته باشد.

وی گفت: معادل ریالی ۲ میلیارد دلار، حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان است و جذب این میزان نقدینگی از کف بازار می‌تواند باعث شود تقاضای واقعی افرادی که به ارز نیاز دارند، پوشش داده شود؛ بنابراین این سیاست می‌تواند تا حدودی بر نرخ ارز اثرگذار باشد، چراکه بخشی از نقدینگی را از بازار جمع‌آوری می‌کند.

وی افزود: واقعیت این است که نوسانات نرخ ارز در شرایط جنگی موضوعی طبیعی است و هیچ کشوری در شرایط جنگی وجود ندارد که نرخ ارز آن بدون نوسان باقی بماند؛ بنابراین اینکه در شرایط فعلی بانک مرکزی را به دلیل افزایش نرخ ارز مقصر بدانیم، درست نیست، چراکه در شرایط جنگی، نوسان نرخ ارز یک مسئله طبیعی است.

حسینا گفت: زمانی که مردم احساس می‌کنند باید سرمایه‌های خود را به ارز، طلا و سایر دارایی‌ها تبدیل کنند، چه بهتر که بانک مرکزی بتواند این نیاز ارزی را تامین کند و در عین حال نقدینگی را از کف بازار جمع‌آوری و مدیریت کند.

وی ادامه داد: پیشنهاد ما این است که بانک مرکزی از طریق صندوق‌های ارزی که اخیراً مجوز فعالیت گرفته‌اند، می‌توان ارزهایی را که به صورت اسکناس در دست مردم قرار دارد، به سمت این صندوق‌ها هدایت کرد.

وی گفت: اکنون ممکن است مردم ۱۰ هزار دلار یا مبالغی در این سطح در اختیار داشته باشند. می‌توان شرایطی ایجاد کرد که مردم به جای نگهداری اسکناس، ارز خود را در قالب اوراق یا صندوق‌های ارزی سرمایه‌گذاری کنند و سود ارزی دریافت کنند. در این صورت، این منابع می‌تواند به سمت تولید، صنعت، پتروشیمی، نفت و سایر بخش‌های اقتصادی هدایت و سرمایه‌گذاری شود.

رئیس مجمع فعالان اقتصادی افزود: بانک مرکزی می‌تواند با ایجاد اطمینان و تشویق مردم، زمینه‌ای فراهم کند که آنها ارز خود را وارد این صندوق‌ها و اوراق کنند و علاوه بر دریافت سود ارزی، هر زمان که نیاز داشتند بتوانند اصل سرمایه خود را نیز دریافت کنند.

وی گفت: ما معتقدیم آقای همتی با توجه به تجربیات خود می‌تواند از عهده مدیریت این موضوع برآید و زمینه لازم برای ایجاد اعتماد در مردم را فراهم کند.

حسینا در ادامه با اشاره به انتقادهای مطرح‌شده نسبت به سیاست‌های بانک مرکزی گفت: درباره منتقدان بانک مرکزی نیز باید گفت که برخی افراد یک روز انتقاد می‌کنند که چرا بانک مرکزی برای کنترل نرخ ارز اقدام نمی‌کند و چرا ارز به بازار تزریق نمی‌شود و روز دیگر، زمانی که بانک مرکزی ارز عرضه می‌کند، انتقاد می‌کنند که چرا ارز تزریق کرده است.

وی افزود: هر سیاستی طبیعتاً تبعات، مزایا و معایب خاص خود را دارد، اما ما به عنوان فعالان بخش خصوصی معتقدیم توزیع ارز می‌تواند به عنوان یک مسکن و مرهم برای بازار آزاد ارز عمل کند.

وی گفت: نمی‌توانیم واقعیت وجود بازار آزاد ارز را انکار یا آن را مخفی کنیم. این بازار وجود دارد و همه از آن اطلاع دارند؛ بنابراین هر اقدامی که بتواند حتی به اندازه یک درصد نرخ ارز را کاهش دهد، موثر است و نمی‌توان گفت چنین اقدامی بی‌تاثیر است.

وی تاکید کرد: توزیع ۱۰ هزار دلار بین مردم قطعاً می‌تواند بر بازار ارز اثرگذار باشد؛ حتی اگر نتیجه آن کاهش هزار تومانی نرخ ارز باشد، باز هم این اقدام بی‌تاثیر نیست؛ بنابراین بانک مرکزی تلاش کرده است با این سیاست، عرضه ارز را افزایش دهد و از شدت فشار موجود در بازار بکاهد.

حسینا گفت: به منتقدان بانک مرکزی باید گفت اگر راه‌حل دیگری برای کنترل نرخ ارز در شرایط جنگی سراغ دارند، آن را ارائه کنند. اگر کسی راه‌حلی دارد که می‌تواند در شرایط فعلی نرخ ارز را کنترل کند، باید آن را مطرح کند و در اختیار سیاستگذار قرار دهد.

وی افزود: یک مولفه ساده در بازار، یعنی عرضه و تقاضا، وجود دارد و بانک مرکزی اکنون تلاش می‌کند با افزایش عرضه، بازار را کنترل کند. این یک اقدام کاملاً طبیعی در اقتصاد است و به نظر می‌رسد برخی منتقدان این مسئله را به درستی درک نکرده‌اند.

وی با اشاره به حجم ۲ میلیارد دلاری عرضه ارز گفت: ۲ میلیارد دلار اسکناس در مقایسه با نیاز ارزی کشور رقم بسیار بزرگی نیست. کشور ما سالانه حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار واردات دارد و ۲ میلیارد دلار در مقایسه با این رقم، حدود ۴ درصد است.

وی افزود: نمی‌دانم چرا برخی افراد درباره عرضه ۲ میلیارد دلار این‌قدر موضع‌گیری می‌کنند و آن را به معنای هدررفت سرمایه کشور می‌دانند. اگر راه‌حل دیگری وجود دارد که بانک مرکزی بتواند از طریق آن بازار ارز را مدیریت کند، باید ارائه شود، اما در شرایط فعلی به نظر بنده افزایش عرضه ارز تا یک سطح مشخص، یکی از راهکارهای موجود است.

حسینا ادامه داد: از بانک مرکزی انتظار داریم در سیاست‌های ارزی خود، به موضوع تامین ارز تولیدکنندگان نیز توجه ویژه‌ای داشته باشد، چراکه بیشترین مصرف ارز کشور مربوط به واردات است؛ یعنی واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و کالاهایی که برای فعالیت اقتصادی و تولید وارد کشور می‌شوند.

وی گفت: حدود ۹۵ درصد مصرف ارزی کشور به واردات اختصاص دارد و تنها حدود چهار تا پنج درصد مربوط به اسکناس ارزی است که در اختیار مردم قرار می‌گیرد. با توجه به کاهش سفرهای خارجی و محدود بودن پروازها، بخش زیادی از این ارز نیز عملاً از کشور خارج نمی‌شود و ممکن است در خانه‌ها، صندوق‌های امانات یا سایر محل‌های نگهداری ارز باقی بماند.

وی افزود: بنابراین این ارز عملاً از کشور خارج نشده و همچنان بخشی از پشتوانه ارزی کشور محسوب می‌شود و در داخل کشور باقی می‌ماند.

رئیس مجمع فعالان اقتصادی در ادامه گفت: بانک مرکزی باید در تامین ارز مورد نیاز تولیدکنندگان نیز کمک کند تا بتوانیم نیازهای ارزی خود را تا حد امکان از داخل مدیریت کنیم. در حال حاضر دو روش در این زمینه مطرح شده است؛ یکی واردات در مقابل ارز خود و دیگری واردات از محل ارز دیگران که بانک مرکزی اخیراً در این زمینه بخشنامه‌ای صادر کرده است.

وی گفت: اگر این روش‌ها به صورت مدیریت‌شده اجرا شوند، بانک مرکزی می‌تواند دست تولیدکنندگان را برای تامین مواد اولیه بازتر کند. به این معنا که واردکننده یا تولیدکننده بتواند از محل صادرات خود یا اعتبارات ارزی که در خارج از کشور دارد، ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه را تامین کند و این فرآیند با نظارت بانک مرکزی انجام شود.

حسینا تاکید کرد: در این شرایط، تولیدکننده می‌تواند مواد اولیه مورد نیاز خود را وارد کند و فشار از روی منابع ارزی بانک مرکزی نیز کاهش پیدا کند.

وی در ادامه با انتقاد از نگاه برخی افراد به افزایش نرخ ارز گفت: متاسفانه برخی افراد درباره افزایش نرخ ارز به گونه‌ای صحبت می‌کنند که گویی کشور در شرایط عادی قرار دارد و همه چیز در وضعیت مطلوب است، در حالی که ما در شرایط جنگی قرار داریم.

وی افزود: در شرایط جنگی، نوسان نرخ ارز موضوعی طبیعی است و حتی اگر به دوره هشت ساله جنگ تحمیلی نیز مراجعه کنیم، می‌بینیم که نرخ ارز در آن دوره نیز با نوساناتی همراه بوده است.

وی گفت: البته امروز یک تفاوت جدی با دوران جنگ هشت ساله وجود دارد و آن این است که کشور اکنون در شرایط بسیار دشوارتری از نظر محدودیت‌های حمل‌ونقل و ارتباطات قرار دارد و با محدودیت‌های دریایی و هوایی مواجه هستیم. باید این واقعیت را بپذیریم که وقتی شرایط به این شکل است، ورود ارز به کشور دشوارتر و بازگشت منابع ارزی نیز سخت‌تر می‌شود.

وی تاکید کرد: بنابراین افزایش نرخ ارز در چنین شرایطی موضوعی طبیعی است و بهتر است به جای اینکه بانک مرکزی را زیر فشار انتقاد قرار دهیم، از سیاستگذار حمایت کنیم و اگر راه‌حلی برای کمک به کنترل بازار ارز داریم، آن را ارائه دهیم.